VERGİ

- Kanunlar
- Tebliğler
- Sirküler
- Vergi Güncel
- Maliye Bak. Özelgeler
- İnternet Vergi Dairesi
- Tarife/Oran/Tutar/Had
- Vergisel Teşvikler
- E-Beyanname
- Vergi Takvimi
- Gecikme Faizi Hesapla
- Dilekçematik
- Beyanname Formları

SGK

- S.S.K. Mevzuatı
- S.S.K. Web Sitesi
- Sağlık Karnesi Sorgula
- Sigortalılık Tescil Kaydı
- E-Bildirge
- Emekli Olma Zamanı
- Ne Kadar Aylık Alırım
- Gecikme Zammı Hesabı
- Formlar Dilekçeler
- SSK Evrak Takibi

T.C. MERKEZ BANKASI

- Döviz Kurları – Bugün
- Döviz Kurları – Arşiv

RESMİ YAYINLAR

- T.C. Resmi Gazete Arşivi
- T. Ticaret Sicil Gazetesi

TMS UFRS TFRS SPK BDDK STANDARTLARI

- Ulusal ve Uluslararası Mali/Finansal Standartlar

DİĞER KONULAR

- Ekonomi Terimleri Sözl.

YAZI/YORUM

Tarih : 3.2.2010

Makale : Kaynak İTO

RENKLİ ÇEK DÖNEMİ BAŞLADI

RENKLİ ÇEK
Yeni kanun, ticaret hayatının temel enstrümanlarından olan çeki yeniden şekillendiriyor. Dört farklı renkte bastırılacak olan çek yaprakları ile çek türlerinin kolayca ayırt edilebilmesine imkan sağlanıyor. Kanunla getirilen yeniliklerin piyasadaki etkileri sistem denendikten sonra görülecek. Uzmanlara göre, ticaret hayatının ihtiyaç duyduğu düzenlemelerin öncelikle yayınlanması ve söz konusu çek şekilleri ile paydaşlara yüklenen sorumlulukların piyasaya tanıtılması gerekiyor.

Yeni Çek Yasası’na göre piyasada lacivert, kırmızı, yeşil ve kahverengi olmak üzere dört renk çek dolaşacak. Kanunun ertesinde yürürlüğe giren tebliğle, tacir çeklerinin zemini lacivert olarak belirlenirken, hamiline düzenlenen tacir çeklerinde kırmızı zemin kullanılacak. Tacir olmayan kişi çekleri ise yeşil zeminli olarak belirlenirken, tacir olmayanların hamiline düzenlediği çekler kahverengi zemin rengiyle bastırılacak. İstanbul Ticaret Odası Müşaviri Dr. Veysi Seviğ, özellikle kırmızı ve yeşil çeke piyasanın temkinli yaklaşacağını ifade etti. Dr. Seviğ, bu tür çeklerin düzenleyen açısından da alan açısından da sorun oluşturabileceği düşüncesinde. Zira, yeni çek kanunu ile hamiline düzenlenecek çekler için sadece bu çeklere ilişkin işlemlerin işlendiği ayrı çek hesapları açılacak.

Hamiline düzenlenecek çeklerde hamiline çek hesabı sahiplerinin birtakım bilgileri, ilgili bankalar tarafından dönemler itibariyle Gelir İdaresi Başkanlığı’na elektronik ortamda bildirilecek. Bu bilgiler, çek sahiplerinin açık kimliği, adresi, vergi kimlik bilgileri, bu hesaptan ödeme yapılan kişilere ait bilgiler ile bu kişilere yapılan ödemelerin tutarları ve üzerinde vergi kimlik numarası bulunmayan çeklere ait bilgileri içeriyor.

İTO Mali Müşaviri Dr. Veysi Seviğ, hamiline çek düzenleyenin; kime çek düzenlediği, kimlerin bu çeki hami olarak elinde tuttuğu gibi bilgilerin elektronik ortamda Gelirler İdaresi tarafından izleneceğini ifade etti. Dr. Seviğ, “Hamiline çek düzenleyen de kullanan da baskı altında kalacak” dedi.

Çek hamilinin parayı tahsil ederken kimliğini ispatlamak zorunda kalacağını belirten Dr. Veysi Seviğ, “Çek kimin adına düzenlendi ise bizzat o kişi tarafından tahsil edilecek. Aynı sorun tüzel kişiler için de geçerli olmakla birlikte hukuken firmaların yetkili tayin ettiği bir kişi de parayı tahsil edebilecek. Bu kişiye muhtemelen noterden vekalet verilmesi gerekecek” bilgisini verdi.

KARŞILIKSIZ ÇEK
Dr. Veysi Seviğ, çek yaprağının üzerine ‘karşılıksızdır’ kaydı işlenmediği takdirde kovuşturma konusu olmayacağına dikkat çekti. Dr. Seviğ, “Çekin üzerine karşılıksızdır yazılabilmesi için çek hamili ile banka yetkilisi, çekin arkasını imzalayacak. Eğer çek hamili bundan kaçınıyorsa, o vakit çek kovuşturmaya konu olmayacak. Kovuşturmaya konu olmadığında, o çek karşılıksız olsa bile, o çekin ödenmemiş kısmının vergi hukukundan doğan hakları kullanılamayacak. Ayrıca karşılıksızdır diye arkasına kaşe basılabilmesi ve imza edilebilmesi için de bizzat çek hamilinin kendisinin olması gerekecek. Bu durumda iş adamı, her karşılıksız çek olayında bankaya gitmek zorunda kalacak” şeklinde konuştu.

MERASİME DÖNÜŞECEK
Dr. Seviğ, çekin karşılıksız olduğunun tespitinin adeta bir merasime dönüşeceğini belirterek, “Sonrasında hukuki kovuşturma başlayacak. Ama aynı çekin keşide edeni ortaya çıkıp, tam kovuşturma aşamasında, ‘ben bunu ödüyorum derse ’ hiçbir şey yapamayacaksınız. O vakit ticaret alemi, çeki kuşkuyla alacak ve kuşkuyla kullanacak. Tabi bu durumda herkes çek kullanımından kaçınacaktır” dedi.
31 Aralık 2011’e kadar bütün çeklerin vadeli olduğunu da söyleyen Dr. Seviğ, “Çekler vadesinden önce ibraz edilmeyecek. Reeskonta da tabi tutulamayacak. Halbuki senet alındığında, reeskonta tabi tutulabiliyor. Ancak çek, ödeme aracı olduğu için bu hak yok” dedi.

KEŞİDECELERİN LEHİNE HÜKÜMLER
Kanunun geçici maddesine göre eski çek yapraklarında 3167 sayılı kanun hükümlerinin uygulanacağını aktaran Hukuk Müşaviri Dr. Ömer Sivrihisarlı da, “Ancak Ceza Hukuku genel esasları çerçevesinde, keşidecilerin lehine olan hükümler uygulama alanı bulacak. Yeni çek kanunundan önce açılan davalar da, yeni kanundaki suç kapsamı ve cezası çerçevesinde değerlendirilecek” diye konuştu.

Sivrihisarlı, kamuoyunda gündemde olan çek mağdurları konusuna da değinerek, şunları söyledi: “Hukuki olarak, çek mağduru, aslında çek bedelini tahsil edemeyen alacaklılar, tacirlerdir. Ancak ekonomik krizin bir sonucu olarak, karşılıksız çek verenler çek mağduru olarak kamuoyu vicdanında yer etti. Bir nevi piramit tersine döndü. Tam da bu noktada ‘Geçici Madde 2’ ile karşılıksız çek verenler anlaşma veya taahhütte bulunarak, cezanın tüm sonuçlarından kurtulma şansına sahip oldu. Bu açıdan geçici madde 2 onlar açısından önemli bir madde.” NALAN SÖYLEMEZ

* * *

Bankaların sorumluluğu daha fazla olmalı

İTO Genel Sekreter Yardımcısı Selçuk Tayfun Ok, küresel finans kriziyle yaşanan ticari sıkıntıların çek kanununu iş hayatının gündem konusu haline getirdiğini ifade etti. İTO’da düzenlenen Çek Kanunu Semineri’nde konuşan Ok, ”Bu konuda İTO olarak üyelerimizin talep ve beklentilerini ilgili resmi kurum ve kuruluşlara iletmekteyiz. Karşılıksız çek, herkesi mağdur eden bir konu. 2009 yılı rakamlarına baktığımızda kasım ayı itibariyle 1 milyon 800 bin kadar karşılıksız çek olduğunu görüyoruz. 52 binin üzerinde dava açıldı, 2 bine yakın tutuklu bulunmakta” dedi. Yeni bir uygulama olan Uzlaşma Müessesesi’ne dikkat çeken Ok, uygulamanın etkisinin denendikten sonra görüleceğini ifade ederek, şöyle konuştu: “Elbette alacak verecek sorunlarının tümüyle çözüme kavuşturulmasını beklemiyoruz. Ancak iki tarafı da mağdur eden bu duruma da önemli bir yaklaşım getirecektir” dedi. Bankaların çeklerle ilgili sorumluluğuna da dikkat çeken Ok, “Bu sorumluluk daha fazla olmalı. İTO olarak bu konudaki girişimlerimizi sürdürmeye devam edeceğiz. Gerekli düzenlemelerin yapılmasını ısrarla takip edeceğiz. Bankaların bu konuda ellerini taşın altına daha fazla koymalarını bekliyoruz” şeklinde konuştu.

* * *

Yasayla gelen değişiklikler

* 3167 sayılı kanunun başlık metninde ‘çek hamillerinin korunması’ ifadesi, 5941 sayılı yasada ise ‘Çek Kanunu’ kullanılıyor.
* Özellikle tacir ve tacir olmayanlar için ayrı tip çek basılacak.
* Hamiline çek düzenlenirken, çek karnesi verilirken ve hamiline çek hesabı açılırken köklü yenilikler getiriliyor.
* Bankaların, yeni bastırılacak her çek yaprağı için sorumlu oldukları meblağ, 600 TL ile sınırlı.
* Eski çekler, bitene kadar kullanılabilecek.
* Bu çeklerin geçerliliği, yeni yasada geçici maddede beyan ediliyor. Bu tip çekler için Merkez Bankası’nın yayınladığı tebliğde 500 liralık bir banka sorumluluğu öngörülüyor.
* Çek karnesi alınırken bankaya verilmesi zorunlu yazılı beyanın gerçek dışı olması halinde, ağır cezai yaptırım getiriliyor.
* Bankaya gerçek dışı beyanda bulunan kişi 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.
* Bu da, beyanın cezai sonuçlarını otomatikman yüklenmek anlamına geliyor.
* Çek hesabı açılırken ilgilinin imzası-nın alınması zorunlu hale getiriliyor. Bu da, banka ile müşteri arasındaki çek anlaşmasının yazılı şekil şartı içinde yapılacağı anlamına geliyor.
* Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her çek karnesi (defteri) alışında tacir veya esnaf-sanatkar olup olmadığını, kendisi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığını bankaya yazılı beyan etmek zorunda kalacak.
* Tüzel kişiler adına verilecek beyannamede ayrıca tüzel kişinin yönetim organında görev yapan temsilcisi veya imza yetkisi olan kişilerin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı belirtilecek.
* Tüzel kişiler adına düzenlenen çeklerde; firma unvanının yanısıra çeki düzenleyen kişinin ad-soyadını yazma gereği getiriliyor.
* Tacirlerin kullanacağı çeklerin zemini lacivert olacak. Tacirlerin hamiline düzenlenen çeklerde ise zemin kırmızı olacak. Yani ticaret erbabı lacivert ve kırmızı tipte çekler kullanabilecek.
* Karşılıksız çek ibrazı tüzel bir kişi adına gerçekleştiriliyorsa, temsil yetkisi belgesi veya vekaletnamenin ibrazı suretiyle, banka yetkilisi ve hamil tarafından imzalanması zorunluluğu getiriliyor.
* 7. maddenin 8. fıkrası işin odak noktası. Diyor ki; üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığının, Türk Ticaret Kanunu’nun 701’inci maddesi uyarınca kısmen veya tamamen ödenmemiş olması halinde, bu çekle ilgili olarak hukuki takip yapılamaz.
* 1 Ocak 2012’ye kadar bütün çeklerde keşide tarihi dikkate alınacak.
* Bu yasa ile bankalar, büyük bir prosedür yükünden kurtarılıyor. Bankalar, karşılıksız çek olaylarında, bir noter gibi durumu tespitle yetinecekler. ‘Karşılıksız’ yazıp, gereğini yerine getirecekler. Herhangi bir bildirim söz konusu olmayacak. Ancak bankalara, hamiline çek sahiplerinin her türlü kimlik bilgilerinin, belirli dönemler itibariyle elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirilmesi yükümlülüğü getiriliyor.

 
 Tarih : 3.2.2010   (Bu yorum  toplam 3595 kez okundu.)
 

MALİ TAKVİM

YAZI-YORUM

DETAYLAR

SÖZLÜKLER

Türkçe Sözlük

İngilizce - Almanca Sözlük

İngilizce Çeviri

HAVA DURUMU

 ISTANBUL için hava durumu

ISTANBUL

RADYO KANALLARI

TV KANALLARI

Canlı Yayınlar

GAZETE/DERGİ/BASIN



Ana Sayfa | Kaynakça | Hakkımızda | Hizmetlerimiz | İletişim


www.maliyeciler.com

Tasarım & Uygulama: maliyeciler.com