VERGİ

- Kanunlar
- Tebliğler
- Sirküler
- Vergi Güncel
- Maliye Bak. Özelgeler
- İnternet Vergi Dairesi
- Tarife/Oran/Tutar/Had
- Vergisel Teşvikler
- E-Beyanname
- Vergi Takvimi
- Gecikme Faizi Hesapla
- Dilekçematik
- Beyanname Formları

SGK

- S.S.K. Mevzuatı
- S.S.K. Web Sitesi
- Sağlık Karnesi Sorgula
- Sigortalılık Tescil Kaydı
- E-Bildirge
- Emekli Olma Zamanı
- Ne Kadar Aylık Alırım
- Gecikme Zammı Hesabı
- Formlar Dilekçeler
- SSK Evrak Takibi

T.C. MERKEZ BANKASI

- Döviz Kurları – Bugün
- Döviz Kurları – Arşiv

RESMİ YAYINLAR

- T.C. Resmi Gazete Arşivi
- T. Ticaret Sicil Gazetesi

TMS UFRS TFRS SPK BDDK STANDARTLARI

- Ulusal ve Uluslararası Mali/Finansal Standartlar

DİĞER KONULAR

- Ekonomi Terimleri Sözl.

YAZI/YORUM

Tarih : 5.9.2008

Makale : Mehmet Ali USLU

MALİ VE FİNANSAL TABLOLARIN ANALİZ TEKNİKLERİ - II -

 

 

ORAN ANALİZLERİ ;

 

Oran analizi yoluyla mali tablolarda yer alan tutarların nisbi ilişkileri incelenerek işletmenin mali durumu konusunda bilgi edinilir. Mali tablolarda çok sayıda oran hesaplamak mümkündür. Ancak oran hesaplamaktaki amaç yorumlanabilir bilgiler elde etmektir. Hesaplanan oranlar tek başlarına bir anlam ifade etmeyebilir. Ancak diğer ilgili oranlar, geçmiş yıllara ilişkin oranlar ve sektör ortalamaları ile karşılaştırılmaları halinde ciddi anlamlar ifade etmeye başlarlar.

Oran Analizinde Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar aşağıdaki gibidir.

• Oran analizinde oranlar doğru ve amaçlara uygun bir biçimde yorumlanmalıdır.

• Oranlar üzerindeki mevsimlik ve konjonktür hareketlerinin etkileri yorumda dikkate alınmalıdır.

• Oranlardaki değişikliklerin nedenleri ve işletme açısından taşıdığı önem doğru belirlenmelidir.

• Oranlardaki değişimler ek bilgilerle desteklenerek yorumlanmalıdır.

• Oranlar değerlendirilirken işletmenin kendi geçmişi ve sektörel bilgilerde dikkate alınmalıdır.

İşletme faaliyet sonuçları ile mali durumunu değerlemedeki kullanılış amaçları dikkate alınmak suretiyle oranlar aşağıdaki gruplara ayrılır.

A.Likidite Oranları

B. Mali Yapı Oranları

C. Faaliyet Oranları

D. Karlılık Oranları

 

 

 

A- LİKİDİTE ORANLARI

 

Likidite durumunun analizinde kulanılan oranlar, işletmenin dönen varlıkları ile kısa vadeli yabancı kaynakları arasındaki ilişkilerin analiz edilmesinde kullanılırlar. Bu oranlar işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme yeteneğinin ölçülmesinde ve çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığının belirlenmesinde kullanılırlar. Temel likidite oranları, cari oran, asit-test oranı ve nakit oranıdır.

 

a. Cari Oran : Dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiyi gösteren bir orandır.

Cari Oran =  Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Cari oran sonucunun 2 olması yeterli olarak kabul edilir. Kısaca, işletmenin sahip oldukları dönen varlıklar toplamının, kısa vadeli yabancı kaynaklardan 2 katına ulaşacak şekilde fazla olması arzu edilmektedir.

 

b. Asit-Test Oranı ( Likidite Oranı) : Bu oranlar stoklar olmaksızın dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara oaranını göstermektedir. Stok kalemlerinin satılarak paraya çevrilmesi diğer dönen varlıklara nazaran daha fazla bir zaman gerektirdiğinden bu oranın hesaplanmasında stoklar göz ardı edilmektedir.

Asit-Test Oranı =  Dönen Varlıklar- Stoklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Asit test oranının sonucunun 1 olması yeterli kabul edilmektedir. Yani işletmenin stoklarını satmadan dönen varlıkların, kısa vadeli borçları ödeyebilecek bir düzeyde olması istenmektedir

 

c. Nakit Oranı ( Disponibilite Oranı): Nakit oranı işletmenin hazır değerlerinin, kısa vadeli borçlarının ne kadarını karşılayabileceğini gösteren bir orandır.

Nakit Oranı = Hazır Değerler (Kasa + banka + Nakde eşdeğer Varlıklar) / Kısa Vad. Yab. Kaynaklar

Nakit oranının 0.20’nin altına düşmemesi arzu edilmektedir. Aksi bir durumda işletmeyi nakit sıkıntısına sokarken, oranın büyük olması da işletmenin nakitlerini iyi planlamadığı ve kullanamadığının bir göstergesi olmaktadır.

Likiditeyi daha dar anlamda ölçen bir orandır. Ticari ve ticari olmayan alacaklar dahil edilmediğinden, sadece çok kısa sürede nakite çevrilebilinen dönen varlıklar kalemlerinin kısa vadeli borçları karşılama gücünü ölçer.

Nakit oranı bize piyasalarda veya ekonomik koşullardaki herhangi bir zorluk esnasında şirketlerin en likit varlıkları ile kısa vadeli borçlarının ilk etapta ne kadarlık kısmını geri ödeyebileceğini göstermektedir. Bu oranda likitide oranından farklı olarak, paya stoklar, akreditifler, satıcılara verilen avanslar, diğer dönen varlıklar ve en önemlisi alacaklar kalemi eklenmemiştir. Bu nedenle nakit oranı daha keskin bir ölçüt olarak kabul görür. Alacaklar tahsil edilemediği ve satışların azaldığı zor durumlarda bile firmanın borç ödeme kapasitesi açığa çıkar.

Batılı finans kurumlarında, bu oranın 0.2 olması yeterli olarak genel kabul görüldüğü halde, yüksek enflasyonlu ve kıt fon kaynaklarına sahip ülkelerde endüstri ve sektörlerin değişik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda nakit oranı için yeterli görülen miktar için değişiklikler söz konusudur. Ülkemizde işletmeler kısa vadeli kaynaklarla fonlama yapmak zorunda kaldıklarından özellikle üretim yapan işletmelerde bu oran 0.2’nin altında kalabilmektedir.

 

 

d. Net İşletme (Çalışma) Sermayesi : Net İşletme Sermayesi işletmenin dönen varlıklarından kısa vadeli borçlarının düşülmesiyle bulunur. İşletmenin likidite sorunu yaşamaması için bu oranın 0’dan büyük olması arzu edilir.

Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar – Kısa Vadeli Borçlar

 

B- MALİ YAPI ANALİZ ORANLARI

 

İşletmenin kaynak yapısının ve uzun vadeli borç ödeme gücünün ölçülmesinde kullanılan oranlar bu grupta toplanmaktadır. Başka bir anlatımla, işletmenin öz kaynağının yeterli olup olmadığı, kaynak yapısı içinde borç ve özkaynağın dengesi ve özkaynak olarak yaratılan fonların ne tür dönen varlık yada duran varlıklara kullanıldığının ölçülmesinde kullanılan oranlardır. Bu oranlar kısaca işletmenin uzun vadeli borçlarını ödeme gücünü gösteren oranlardır.

 

a. Finansal Kaldıraç Oranı : Bu oran kısa ve uzun vadedeki yabancı kaynakların, aktif toplamına (veya pasif toplamı) bölünmesi ile elde edilir.

Finansal Kaldıraç Oranı =  Yabancı Kaynaklar Toplamı / Aktif Toplamı

Bu oran varlıkların ne kadarının yabancı kaynaklar ile ve ne kadarlık bir kısmının ise öz kaynaklar ile finanse edildiğini göstermektedir.

 

b. Varlıkların Özkaynak Finansman Oranı:  Bu oran özkaynakların aktif toplamına bölünmesi ile elde edilir.  Oranı = Özkaynaklar / Aktif Toplamı

Bu oran varlıkların yüzde kaçının işletme sahip ve ortakları tarafından finanse edildiğini ortaya koyar.

 

c. Varlıkların, KVYK Finansman Oranı : Kısa vadeli yabancı kaynakların toplam kaynaklara oranı, işletmenin varlıklarının ne kadarlık kısmının kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

Oran  = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / Toplam Kaynaklar (Pasif Toplamı)       

 

d. Varlıkların, UVYK Finansman Oranı : Uzun vadeli yabancı kaynakların toplam kaynaklara oranı, işletmenin varlıklarının yüzde kaçının uzun vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

Oran = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Toplam Kaynaklar (Pasif Toplamı)

 

e. Borçların, Maddi Öz Varlığa Oranı : Maddi öz varlık, özkaynaklardan maddi olmayan duran varlıkların çıkarılmasıyla bulunur.

Oran = Yabancı Kaynaklar Toplamı / Maddi Öz Varlık

Oranın, 1’den küçük olması istenir. Yani, işletmenin maddi öz varlığının, yabancı kaynaklarından daha fazla olması arzulanır.

 

f. Otofinansman Oranı : İşletmelerin oto finansman yoluyla yaratmış oldukları kaynakların ölçülmesinde bu orandan yararlanılır. Normal şartlar altında bu oran ne kadar büyük çıkarsa işletmenin durumu o kadar iyi sayılır.

Oran = Kar Yedekleri - Birikmiş Zararlar / Ödenmiş Sermaye

 

g. Duran Varlıkların, Özkaynaklara Oranı : Duran varlıkların özkaynaklara oranı, aktifteki duran varlıkların ne kadarlık kısmının özkaynaklara finanse edildiğini gösterir.

Oran = Duran Varlıklar / Özkaynaklar

 

h. Duran Varlıkların, Devamlı Sermayeye Oranı : Duran varlıkların devamlı sermayeye (Özkaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar) oranı, işletmenin duran varlıklarının ne kadarlık kısmının uzun vadeli borçlarla ve özkaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

Oran = Duran Varlıklar / Devamlı Sermaye (Özkaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar)

Oranın, birden küçük olması istenir. Oranın birden büyük olması duran varlıkların bir kısmının kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

 

i. Yatırım Oranı : Maddi duran varlıkların özkaynaklara oranı, işletmenin maddi duran varlıklarının ne kadarlık kısmının özkaynaklarla finanse edildiğini gösterir. Orandaki maddi duran varlıklar birikmiş amortismanlar çıktıktan sonra kalan net değerleri ifade eder.

Oran = Maddi Duran Varlıklar (Net) / Özkaynaklar

Oranın bir’den küçük olması istenir.

 

C- FAALİYET ORANLARI              

 

Faaliyet oranları; işletmenin varlıklarını verimli kullanıp kullanmadığını ölçmede kullanılan oranlardır. Çalışma Durumunun Analizinde Kullanılırlar.

 

a. Stok Devir Hızı Oranı : İşletmenin stoklarını ne kadarlık bir süre içinde sattığını gösterir. Başka bir anlatımla, işletmenin stoklarının bir dönemde kaç defa yenildiğini gösterir.

Stok Devir Hızı Oranı = Satılan Ticari Malların Maliyeti  / Ortalama Ticari Mal Stok

Oranın sonucu, stokların bir dönemde kaç defa yenilendiğini gösterir. Eğer sonuç 360’a bölünürse, stokların bir yılda kaç günde bir yenilendiği bulunabilir. Stok devir hızının saptanmasında bazen satılan malların maliyeti yerine net satışlar alındığı ve net satışlara ortalama stokun bölündüğünü görülmektedir.

 

b. Alacakların Devir Hızı Oranı :  İşletmenin alacaklarını ne kadarlık bir süre içinde tahsil ettiğini gösterir. Bu oran, alacakların bir dönemde kaç defa tahsil edildiğini ifade eder.

Alacakların Devir Hızı Oranı =  Kredili Net Satışlar / Ortalama Ticari Alacak

Oranın sonucu 360’a bölündüğünde, alacakların bir yılda kaç günde bir tahsil edildiği bulunabilir. Alacakların devir hızının artışı işletmenin lehine yorumlanan bir durumdur ve işletme sermayesinin alacaklara nispeten az miktarda bağlandığını gösterir. Tersine devir hızının azalması işletme sermayesinin büyük bir bölümünün alacaklara tahsis edildiğini belirtir.

 

c. Hazır Değerler Devir Hızı Oranı : İşletmenin kasa, banka vb. hazır değerlerinin satışlar ile kaç ayda karşılandığını gösterir.

Hazır Değerler Devir Hızı Oranı = Net Satışlar  /  Ortalama Hazır Değerler

 

d. Net Çalışma (İşletme) Sermayesi Devir Hızı Oranı : İşletmenin net çalışma sermayesinin bir dönemde kaç defa devrettiğini, net çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını gösterir.

Net Çalışma Sermayesi Devir Hızı Oranı = Net Satışlar / Ortalama Net İşletme Sermayesi

(Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar – Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)

Bu oranın düşük olması ise, işletmenin aşırı net çalışma sermayesine sahip olduğunu stok ve alacakların devir hızının yavaş olduğunu işletmenin gereksiniminden fazla nakdi değerlere sahip olduğunu gösterebilir. Oranın yüksek olması net çalışma sermayesinin verimliliğinin yüksek olduğunu ortaya koyar.

 

e. Dönen Varlıklar Devir Hızı Oranı : İşletmenin dönen varlıklarının verimliliğini ölçmede kullanılır. Oranın sonucunun yüksek olması, işletmenin dönen varlıkların işletmenin ihtiyacından az olduğunu, oranın sonucunun düşük olması ise işletmenin dönen varlıklarının gerekenden çok fazla olduğunu gösterir. Oranın her işletme açısından geçerli olabilecek standart bir sonucu yoktur. Bu sebeple her işletmenin özelliğine göre oranın sonucu değişik yorumlanabilir.

Dönen Varlıklar Deviz Hızı Oranı = Net Satışlar  /  Ortalama Dönen Varlıklar

 

f. Duran Varlıklar Devir Hızı Oranı :  İşletmenin duran varlıklarının verimliliğini ölçmede kullanılır. Oranın sonucunun yüksek olması, işletmenin duran varlıklarının kapasitelerinin üzerinde kullanıldığını, oranın sonucunun düşük olması ise işletmenin duran varlıklarını yeterince verimli kullanmadığını gösterir. Oranın sonucu, her işletmenin özelliğine göre farklı yorumlanabilir. Bu nedenle oranın standart bir sonucu yoktur.

Duran Varlıklar Deviz Hızı Oranı =  Net Satışlar / Ortalama Duran Varlıklar

 

g. Toplam Aktifler Devir Hızı Oranı : İşletmenin tüm aktiflerinin verimliliğini ölçmede kullanılır. Oranın sonucunun düşük olması, işletmenin aktiflerini verimli bir şekilde kullanmadığını gösterir.

Toplam Aktifler Deviz Hızı Oranı = Net Satışlar / Ortalama Toplam Aktif

Oranın düşük olması, işletmenin tam kapasite ile çalışmadığını gösterir.

 

h. Özkaynaklar Devir Hızı Oranı :   İşletmenin özkaynaklarının verimli kullanılıp kullanılmadığını gösteren bir orandır. Oranın standart bir sonucu yoktur. İşletmenin faaliyet konusu, geçmiş yıl verileri vb. faktörler, oranın sonucunun yorumlanmasını etkilerler.

Oran = Net Satışlar / Ortalama Özkaynaklar

 

ı. Nakit Frekansı : (Etkinlik Oranı veya Süresi) Malın stoklara konmasından, kasaya parası girene kadar geçen süreye denir.

Oran = AOTS + SETS (Alacakları ortalama tahsil süresi + Stokları elde tutma süresi)

 

 

D- KARLILIK ORANLARI

Karlılık oranları, işletmenin karlı bir şekilde çalışıp çalışmadığını ölçmede kullanılan oranlardır.

 

a. Kar ile Satışlar Arasındaki İlişkiyi Gösteren Oranlar

 

1- Yüz Liralık Satışın İçindeki Brüt Satış Karı ;

Oran =  Brüt Satış Karı / Net Satışlar

İşletmenin net satışlarının yüzde kaçının brüt satış karı olduğunu gösteren orandır. Başka bir anlatımla, her yüz liralık satışın içindeki brüt satış karı tutarını veren orandır.

 

2- Ana Faaliyet Kar Ölçüsü ;

Oran = Faaliyet Karı / Net Satışlar

İşletmenin net satışlarının yüzde kaçının faaliyet karı olduğunu yani esas faaliyetlerinden ne ölçüde kar elde edildiğini gösterir.

 

3- Yüz Liralık Satışın İçindeki Olağan Kar ;

Olağan Kar / Net Satışlar Oranı

İşletmenin olağan karının, net satışlarının yüzde kaçını oluşturduğunu gösteren orandır. Bu oran, işletmenin olağan faaliyetleri sonucunda elde edilen karın yeterli olup olmadığını gösterir.

 

4- Satışların Yüzde Kaçı Dönem Karıdır.

Oran = Dönem Karı / Net Satışlar

İşletmenin net satışlarının yüzde kaçının dönem karı olduğunu gösteren orandır.

 

5- Dönem Net Karı / Net Satışlar Oranı

İşletmenin dönem net karının yeterli olup olmadığını ölçmede kullanılan orandır.

 

6- Hisse Senedi Başına Kar

Oran = Net Dönem Karı  /  Dolaşımdaki Hisse Senedi Sayısı

 

b. Mali Rantabilite Oranı (Özsermayenin Karlılığı Oranı)

 

Mali rantabilite oranı, işletme sahibi veya ortaklarının işletmeye sağlamış oldukları kaynaklarının verimli kullanılıp kullanılmadığının ölçülmesinde kullanılır. Oran, işletme sahipleri tarafından sağlanan kaynağın bir birimine düşen kar payını gösterir.

Mali Rantabilite Oranı = Net Kar / Özkaynak Toplamı

 

c. Ekonomik Rantabilite Oranı

 

Ekonomik rantabilite oranı, işletmenin toplam kaynaklarının ne ölçüde karlı kullanıldığını gösterir. Oran, işletmeye yatırılan fonların getirisini ölçmede kullanılır.

Ekonomik Rantabilite Oranı =  Vergiden Önceki Kar + Faiz Gid. / Toplam Kaynaklar (Pasif)

Ekonomik rantabilite oranının payına, özkaynağın getirisi olan “vergiden önceki kar” ile yabancı kaynağın götürüsü olan “faiz giderleri” toplanarak yazılmakta ve bu toplam işletmenin toplam varlıklarına bölünmektedir. Ekonomik rantabile oranının mali karlılık oranından düşük olması gereklidir. Aksi durumda yabancı kaynaktan yararlanma maliyetinin normalin üzerinde olduğu düşünülür.

 

d. Faizleri Karşılama Oranı

 

Faizleri karşılama oranı, işletmenin ödemek zorunda olduğu faiz giderlerini bir dönemde kaç kere kazandığını gösterir. İşletmenin ödemesi gereken faizleri, kolaylıkla ödeyip ödeyemeyeceğini gösteren orandır.

Faizleri Karşılama Oranı = Vergiden Önceki Kar + Faiz Giderleri /  Faiz Giderleri

 
 Tarih : 5.9.2008   (Bu yorum  toplam 19437 kez okundu.)
 

MALİ TAKVİM

YAZI-YORUM

DETAYLAR

SÖZLÜKLER

Türkçe Sözlük

İngilizce - Almanca Sözlük

İngilizce Çeviri

HAVA DURUMU

 ISTANBUL için hava durumu

ISTANBUL

RADYO KANALLARI

TV KANALLARI

Canlı Yayınlar

GAZETE/DERGİ/BASIN



Ana Sayfa | Kaynakça | Hakkımızda | Hizmetlerimiz | İletişim


www.maliyeciler.com

Tasarım & Uygulama: maliyeciler.com